Η ΚΥΠΡΟΣ ΣΤΟ ΧΕΙΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης σε Ρόλο Αντι-Παπαδόπουλου

και Δεξιού Χριστόφια

Γραφει ο Περικλής Νεάρχου*

            Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης δεν διέψευσε, δυστυχώς, τον παλιό εαυτό του του φανατικού υποστηρικτή του σχεδίου Ανάν, το 2004. Δέκα χρόνια μετά,  έρχεται να διαψεύσει, αντιθέτως, από όσα έλεγε και υποσχόταν για να εκλεγεί Πρόεδρος, αποστασιοποιούμενος από το σχέδιο Ανάν και διακηρύσσοντας ότι θα σεβασθεί τη γνώμη που εξέφρασε ο λαός στο δημοψήφισμα. Εξελέγη Πρόεδρος γιατί τον κατέστησε εκλέξιμο η πολιτική του προκατόχου του Δημήτρη Χριστόφια, που άφησε πίσω της ερείπια και προετοίμασε το δρόμο για τις σημερινές εξελίξεις.

           Το κοινό ανακοινωθέν, στο οποίο συμφώνησε, δεν είναι ένα απλό ανακοινωθέν για την επανέναρξη των διακοινοτικών συνομιλιών. Είναι ένα περίγραμμα της σχεδιαζόμενης «λύσεως», στο οποίο περιλαμβάνονται υποχωρήσεις της Ελληνικής πλευράς, πριν την έναρξη ακόμη των διαπραγματεύσεων, πάνω σε όλα σχεδόν τα επίμαχα θέματα, που χώριζαν τις δύο πλευρές.

            Ο Κύπριος Πρόεδρος, ακολουθώντας την ίδια τακτική, που ακολούθησε και στις εκλογές, προσπαθεί να παραπλανήσει τον Κυπριακό λαό ότι δήθεν έχουν κατοχυρωθεί η ενιαία κυριαρχία, η ενιαία ιθαγένεια και η ενιαία διεθνής προσωπικότητα, που η Ελληνική πλευρά έθετε ως κόκκινη γραμμή στις διαπραγματεύσεις. Προσπαθεί επίσης να συσκοτίσει το περιεχόμενο του κοινού ανακοινωθέντος και να καλλιεργήσει την εντύπωση ότι έπεται η διαπραγμάτευση και ότι η ουσία των πραγμάτων δεν έχει προκριθεί με τις παραμέτρους που έχουν συμφωνηθεί.

            Η αλήθεια, όμως είναι, δυστυχώς, πολύ διαφορετική και φέρνει την Κύπρο στο χείλος της καταστροφής. Μόνη ελπίδα πλέον είναι η απόρριψη της «λύσεως» στο προβλεπόμενο δημοψήφισμα. Ακόμη όμως και τότε η ζημιά που θα έχει υποστεί το εθνικό θέμα θα είναι ανεπανόρθωτη. Η Ελληνική πλευρά θα έχει ήδη αναγνωρίσει το ψευδοκράτος, υπό την προϋπόθεση κάποιων εδαφικών αλλαγών, για τις οποίες δεν γίνεται, άλλωστε, κανένας λόγος στο κοινό ανακοινωθέν, ως επικράτεια περίπου των Τουρκοκυπρίων, με θεμιτό δικαίωμα χωριστής κυριαρχίας, χωριστής ιθαγένειας, χωριστής ταυτότητας και «ακεραιότητας» ακόμη, όπως αναφέρεται στο κοινό ανακοινωθέν. Η ζημία επίσης θα είναι πολύ μεγάλη, ακόμη και αν δεν ευοδωθούν οι νέες διαπραγματεύσεις και οδηγηθούν σε αδιέξοδο. Η Τουρκική αδιαλλαξία έσωσε πολλές φορές την Ελληνική πλευρά από τα λάθη της. Τη φορά όμως αυτή, η Τουρκική πλευρά έχει ήδη πάρει αυτά που ήθελε και στοχεύει επιπλέον στο φυσικό αέριο της Κύπρου. Δύσκολα θα αφήσει την Ελληνική πλευρά να διαφύγει από τον σημερινό αυτοεγκλωβισμό της. Παρά την εσωτερική αναταραχή, θα είναι πολύ ευπρόσδεκτη για την Άγκυρα μια τεράστια διπλωματική και γεωστρατηγική επιτυχία στην Κύπρο, που θα ενέγραφε επίσης υποθήκες και για άλλες Τουρκικές διεκδικήσεις σε βάρος της Ελλάδος και θα δημιουργούσε πρότυπο.

            Συζητούνται επίσης Μέτρα Οικοδομήσεως Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ), τα οποία έχουν, υποτίθεται, ως στόχο να καλλιεργήσουν το κατάλληλο κλίμα για την αποδοχή της «λύσεως». Πραγματικός όμως στόχος είναι να δημιουργήσουν τετελεσμένα γεγονότα, με τα οποία να προκαταλαμβάνεται και να εκβιάζεται η απόφαση του λαού στο δημοψήφισμα, υπό την απειλή της διεθνούς αναγνωρίσεως του ψευδοκράτους.

Τι Περιλαμβάνει Ακριβώς το Κοινό Ανακοινωθέν;

            Ας δούμε όμως τι περιλαμβάνει, συγκεκριμένα, το κοινό ανακοινωθέν. Στο πρώτο άρθρο, γίνεται αναφορά στην παρούσα κατάσταση, χωρίς, βεβαίως, οποιαδήποτε μνεια στην Τουρκική κατοχή και τονίζεται ότι η παράτασή της θα έχει αρνητικές συνέπειες και για τους Ελληνοκυπρίους και τους Τουρκοκυπρίους. Αμέσως μετά, με τη γνωστή μέθοδο του αμαλγάματος ανομοίων πραγμάτων, ταυτίζει «τον σεβασμό στις δημοκρατικές αρχές, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις βασικές ελευθερίες» με «τις ξεχωριστές ταυτότητες και την ακεραιότητα αμφοτέρων» (εννοεί των δύο συνιστώντων κρατών).

            Η «ακεραιότητα» εισάγεται ως νέα Τουρκική αξίωση, κοντά στη χωριστή κυριαρχία, τη χωριστή ταυτότητα και τη χωριστή ιθαγένεια, που διεκδικούσε μέχρι τώρα.

            Στο δεύτερο άρθρο γίνεται εμμέσως αποδεκτή η Τουρκική αξίωση οι διαπραγματεύσεις να συνεχισθούν από το σημείο στο οποίο διεκόπησαν. Να θεωρηθούν δηλαδή ως κεκτημένο των συνομιλιών οι μονομερείς υποχωρήσεις του πρώην Προέδρου Χριστόφια. Οι τελευταίες είχαν προκαλέσει σάλο στην Ελληνική πλευρά. Ο ίδιος ο Νίκος Αναστασιάδης, ως αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολιτεύσεως αλλά και ως υποψήφιος στις Προεδρικές εκλογές, είχε δεσμευθεί να τις ανακαλέσει ως απαράδεκτες. Στις υποχωρήσεις αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η αποδοχή της εκ περιτροπής Προεδρίας, υπό τον όρο σταθμισμένης ψήφου στις Προεδρικές εκλογές, και των τεσσάρων Ευρωπαϊκών ελευθεριών (ελεύθερη διακίνηση, ελεύθερη εγκατάσταση, δικαίωμα εργασίας και δικαίωμα περιουσίας) για όλους τους υπηκόους της Τουρκίας (τα 76 δηλ. εκατομμύρια των Τούρκων), ανεξάρτητα από την ενδεχόμενη ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντιλαμβάνεται κανείς ότι και μόνο η εφαρμογή ενός τέτοιου μέτρου, θα μετέτρεπε την Κύπρο σε Τουρκική επαρχία.

            Οι παραχωρήσεις Χριστόφια κωδικοποιήθηκαν από τον πρώην ειδικό σύμβουλο για το Κυπριακό του Γ. Γραμματέα του ΟΗΕ Αλεξάντερ Ντάουνερ, ως κείμενο συγκλίσεων και προόδου των διαπραγματεύσεων. Η Τουρκική πλευρά επέμενε να μη αποσυρθεί από το τραπέζι το έγγραφο Ντάουνερ αλλά να παραμείνει ως κεκτημένο των συνομιλιών, με δεσμευμένη την Ελληνική πλευρά στις υποχωρήσεις Χριστόφια.

            Το κοινό ανακοινωθέν δίνει ικανοποίηση στην Τουρκική πλευρά, αναφέροντας, συγκεκριμένα, στο άρθρο 2 ότι «όλα τα άλυτα βασικά θέματα θα είναι στο τραπέζι και θα συζητηθούν αλληλένδετα». Ποιά είναι τα λελυμένα θέματα; Προφανώς, αυτά που περιλμβάνονται στο έγγραφο συγκλίσεων Ντάουνερ.

            Στο άρθρο 3 περιγράφεται η μορφή της λύσεως, τονίζεται ως αρχή η «πολιτική ισότητα» και θίγονται τα κρίσιμα θέματα της κυριαρχίας και της ιθαγένειας. Κατά τη γνωστή τακτική της διφορούμενης διατυπώσεως, εξαγγέλλεται στην αρχή ότι το σχεδιαζόμενο νέο κράτος «θα έχει μια ενιαία νομική προσωπικότητα και μια κυριαρχία». Αμέσως όμως μετά διευκρινίζεται ότι η κυριαρχία «θα προέρχεται εξίσου από τους Ελληνοκυπρίους και τους Τουρκοκυπρίους». Δηλαδή δύο «ίσες» κυριαρχίες, κατά 50% με 50%, σε τυπική συσκευασία μιας κυριαρχίας. Η ίδια μέθοδος ακολουθείται και για την ιθαγένεια. «Θα υπάρχει», αναφέρεται, «μια ενιαία Κυπριακή ιθαγένεια, που θα ρυθμίζεται από την ομοσπονδιακή νομοθεσία».  Αμέσως όμως μετά, διευκρινίζεται ότι «όλοι οι πολίτες της ενωμένης Κύπρου θα είναι και πολίτες είτε του Ελληνοκυπριακού συνιστώντος κράτους είτε του Τουρκοκυπριακού συνιστώντος κράτους». Για να μετριασθούν οι εντυπώσεις, προστίθεται ότι «αυτή η ιδιότητα θα είναι εσωτερική και θα συμπληρώνει και δεν θα αντικαθιστά, με οποιοδήποτε τρόπο, την ενωμένη Κυπριακή ιθαγένεια». Έπεα πτερόεντα.

            Στο ίδιο άρθρο 3, για να γίνουν τα πράγματα ακόμη πιο σαφή και οδυνηρά για την Ελληνική πλευρά, γίνεται αναφορά στο κατάλοιπο της εξουσίας. Η Τουρκική πλευρά διεκδικούσε ανυποχώρητα τη λεγόμενη παρθενογένεση. Την αποδοχή δηλαδή ότι το νέο κράτος της «Ενωμένης Κύπρου» θα προκύψει όχι από συνέχεια και μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας αλλά από «συνεταιρισμό» των δύο «ίσων» συνιστώντων κρατών, οπότε και το κατάλοιπο εξουσίας θα παραμείνει σ’αυτά. Το κείμενο του ανακοινωθέντος δίνει πλήρη ικανοποίηση στην Τουρκική πλευρά. Αναφέρει συγκεκριμένα: «το ομοσπονδιακό σύνταγμα θα προνοεί επίσης ότι το κατάλοιπο εξουσίας θα ασκείται από τα συνιστώντα κράτη».

            Στο ίδιο σημείο, για να μη δημιουργηθεί καμία αμφιβολία σχετικά με τις εξουσίες της ομοσπονδιακής κυβερνήσεως, αναφέρεται επίσης: «τα συνιστώντα κράτη θα ασκούν πλήρως και οριστικά όλες τις εξουσίες τους, μακριά από επεμβάσεις από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση».

            Τι γίνεται αν στην άσκηση των εξουσιών και αρμοδιοτήτων αυτών προκύψει διαφωνία ή διαμάχη; «Οποιαδήποτε διαμάχη σε σχέση με τα παραπάνω», αναφέρεται στο κείμενο, «δικάζεται από το Ομοσπονδιακό Ανώτατο Δικαστήριο». «Καμιά»,  προστίθεται παρακάτω, «από τις δύο πλευρές, δεν θα μπορεί να διεκδικεί εξουσία ή δικαιοδοσία από την άλλη».

            Ποιοί θα αποτελούν και τί ρόλο γενικότερα θα παίζει το Ομοσπονδιακό Ανώτατο Δικαστήριο, για το οποίο γίνεται λόγος; Προφανώς, θα έχει την ίδια σύνθεση και θα παίζει τον ίδιο ρόλο που προέβλεπε γι’αυτό το σχέδιο Ανάν. Θα έχει δηλαδή ίσο αριθμό Τούρκων και Ελλήνων Δικαστών και ένα ή περισσότερα ξένα μέλη, τα οποία θα έχουν ρυθμιστικό ρόλο και την αποφασιστική ψήφο. Ο καθένας μπορεί να υποθέσει από πού θα ελέγχονται αυτοί και ποιόν πραγματικό ρόλο θα παίζουν, υπό τον δικαστικό μανδύα, αναλώμασι της πραγματικής ελευθερίας, ανεξαρτησίας και κυριαρχίας της Κύπρου.

Ελληνική Υποχώρηση και στο Μέγα Θέμα

του Πρωτογενούς Ευρωπαϊκού Δικαίου

            Στο άρθρο 4, με τη γνωστή μέθοδο του αμαλγάματος, δίνεται εμμέσως ικανοποίηση και σε μια άλλη επίσης Τουρκική αξίωση. Η «λύση» που θα συμφωνηθεί, επειδή είναι βέβαιο ότι θα συγκρούεται με τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ενώσεως και το Ευρωπαϊκό κεκτημένο, να καταστεί πρωτογενές Ευρωπαϊκό δίκαιο. Σε μια τέτοια περίπτωση, δεν θα μπορεί κανείς ή θα γίνει πολύ δύσκολο να προσφύγει εναντίον της στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, επικαλούμενος το Ευρωπαϊκό κεκτημένο και τη Χάρτα των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που έχει γίνει αναπόσπαστο μέρος του με τη Συνθήκη της Λισσαβώνος.

            Στο κείμενο αναφέρεται, συγκεκριμένα: «Το ομοσπονδιακό σύνταγμα θα ορίζει ότι η Ενωμένη Κυπριακή Ομοσπονδία θα αποτελείται από δύο συνιστώντα ίσα κράτη. Η δικοινοτική, διζωνική φύση της Ομοσπονδίας και οι αρχές, πάνω στις οποίες βασίζεται η ΕΕ, θα διασφαλίζονται και θα γίνονται σεβαστές σε όλο το νησί».

            Η κατάφωρη αντίφαση μεταξύ των αρχών, πάνω στις οποίες βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, και της παραβιάσεως κάθε έννοιας της δημοκρατικής αρχής και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που περιλαμβάνει το σχέδιο «λύσεως», αποσιωπάται και παραπέμπεται σε συγκάλυψη και ανοχή, με τη μορφή του πρωτογενούς Ευρωπαϊκού δικαίου. Η εξαίρεση των Ελλήνων της Κύπρου από την Ευρωπαϊκή προστασία των βασικών δημοκρατικών αρχών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, θα επιρρίπτεται ως ευθύνη στους ίδιους, που αποδέχθηκαν, εάν αποδεχθούν, μια τέτοια «λύση».

Η Επιδιαιτησία δεν Έγινε τη Φορά αυτή από τον Γ.Γραμματέα του ΟΗΕ. Έγινε από τον Ίδιο τον Πρόεδρο της Κύπρου

            Στο άρθρο 6 σημειώνεται, κατά τραγική ειρωνεία, ότι «οποιασδήποτε μορφής διαιτησία αποκλείεται». Κενός λόγος για παραπλάνηση των αφελών. Δεν χρειάζεται επιδιαιτησία, γιατί την έχει ήδη ασκήσει, πριν ακόμη από τις διαπραγματεύσεις, υπέρ της Τουρκικής πλευράς, ο ίδιος ο Πρόεδρος της Κύπρου, αποδεχόμενος τις θέσεις της πάνω σε όλα σχεδόν τα σημαντικά επίμαχα θέματα. Συγκεκριμένα:

·        στο θέμα της χωριστής ταυτότητας και «ακεραιότητας»,

·        στο θέμα της κυριαρχίας και της ιθαγένειας, που κατ’επίφαση είναι ενιαία και στην πραγματικότητα είναι τρικέφαλη,

·        στο θέμα της αποδοχής ως κεκτημένου των υποχωρήσεν Χριστόφια και του εγγράφου Ντάουνερ,

·        στο θέμα του πρωτογενούς Ευρωπαϊκού δικαίου,

·        στο θέμα του καταλοίπου της εξουσίας και της παρθενογενέσεως,

·        στο θέμα της αδύναμης ομοσπονδιακής εξουσίας.

Πριν ακόμη από το κοινό ανακοινωθέν, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης είχε δώσει δείγμα γραφής της γραμμής αυτής, ενσωματώνοντας σε δικές του προτάσεις τις Τουρκικές θέσεις, τις οποίες μετά η Τουρκική πλευρά, βεβαίως, αποδεχόταν.

      Το ίδιο έκανε και με τα Μέτρα Οικοδομλησεως Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ). Πρώτο παράδειγμα, είναι η πρότασή του για την Αμμόχωστο, την οποία αποσυνέδεσε από τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και τη συνέδεσε με όρους «απευθείας εμπορίου» μεταξύ κατεχομένων και Ευρωπαϊκής Ενώσεως. Σχετικά με το Λιμάνι της Αμμοχώστου, υπήρχε διαπραγματευτικό προηγούμενο. Περιέλαβε όμως στην πρότασή του και το αεροδρόμιο της Τύμπου, υπό προϋποθέσεις σεβασμού, υποτίθεται, της κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Είναι προφανές ότι δεν μπορεί να κατοχυρωθεί κάτι τέτοιο εκτός και εκφυλισθεί σ’ένα προσχηματικό φύλλο συκής, που θα άνοιγε το δρόμο για το «απευθείας εμπόριο» και την έμμεση, ντε φάκτο, αναγνώριση του ψευδοκράτους από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

      Ο υπουργός Εξωτερικών Γιαννάκης Κασουλίδης συνέδεσε την ίδια πρόταση για την Αμμόχωστο και με άλλα «ανταλλάγματα» προς την Τουρκική πλευρά. Άρση του βέτο της Κύπρου για το άνοιγμα δύο νέων κεφαλαίων στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις Τουρκίας και Ευρωπαϊκής Ενώσεως. Αλλαγή στάσεως της Κύπρου έναντι των Τουρκικών διεκδικήσεων στη συνεργασία ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκής Ενώσεως. Η Τουρκία, με πρόσχημα το ΝΑΤΟ, διεκδικεί δικαιώματα μέλους της Ευρωπαϊκής Ενώσεως στην Ευρωπαϊκή πολιτική Άμυνας και Ασφάλειας.

      Το κείμενο του συμφωνημένου κοινού ανακοινωθέντος, επαναλαμβάνει, κατά το μεγαλύτερο μέρος του, την πρόταση, που είχε υποβάλει η Ελληνική πλευρά στις 18 Δεκεμβρίου προς την Τουρκική. Η Αμερικανική διπλωματία, που πρωτοστάτησε, με διακριτικό συνεργό και υποβολέα τη Βρετανική διπλωματία, που σκοπίμως διατηρεί χαμηλό προφίλ, παρουσιάζει την πρόταση ως Ελληνική, και την παρέμβασή της ως απλώς υποβοηθητική. Η πραγματικότητα όμως δεν είναι καθόλου αυτή. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια δυναμική Αμερικανική παρέμβαση, που συνδέεται με τη γενικότερη κατάσταση στην περιοχή και έχει στόχους υψηλής στρατηγικής και γεωπολιτικής.

Η Αμερικανική Παρέμβαση

και οι Στόχοι της Αμερικανικής Πολιτικής

       Η Αμερικανική παρέμβαση γίνεται σε μια στιγμή που θεωρείται ότι αντιπροσωπεύει ένα παράθυρο ευκαιρίας για να ολοκληρωθούν και στο διπλωματικό επίπεδο οι στόχοι που ετέθησαν με τη διπλή επιχείρηση του πραξικοπήματος και της εισβολής, υπό την υψηλή εποπτεία του Χένρυ Κίσσιγκερ. Η εκτίμηση αυτή συνδέεται με το υπολογισμένο κτύπημα κατά της οικονομίας της Κύπρου, την εκλογή στην Προεδρία ενός υποστηρικτή του σχεδίου Ανάν και την πλειοδοσία του ΑΚΕΛ, που είναι σήμερα η αξιωματική Αντιπολίτευση, υπέρ της γραμμής Αναστασιάδη και «λύσεως» τύπου σχεδίου Ανάν.

      Συνδέεται επίσης με τις εξελίξεις στην περιοχή: την ανεύρεση μεγάλων ενεργειακών πόρων στην Ανατολική Μεσόγειο και στην ΑΟΖ της Κύπρου, τον πόλεμο στη Συρία και τη μόνιμη εγκατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο ισχυρής μοίρας Ρωσικού στόλου και τη ρήξη στις σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ.

      Η κατάσταση άλλαξε, βεβαίως, σημαντικά από την εποχή του Κίσσιγκερ. Δεν άλλαξε όμως ο στόχος της νομιμοποιήσεως, με κάποιες αλλαγές, των τετελεσμένων γεγονότων της Τουρκικής εισβολής και της παγιώσεως, μέσα από τη «λύση», του ελέγχου της Κύπρου, με τη μοναδική γεωστρατηγική σημασία της, από το ΝΑΤΟ. Πυλώνες του ελέγχου αυτού θα ήταν, σε μια τέτοια περίπτωση, η Τουρκία με τη Μ. Βρετανία. Προφανώς, το δικέφαλο κράτος που σχεδιάζεται δεν θα έχει καμιά πραγματική ανεξαρτησία και κυριαρχία και η Κυπριακή Εθνική Φρουρά θα διαλυθεί, στο πλαίσιο της αποστρατικοποιήσεως της Κύπρου, στην οποία περιέργως εμμένει ακόμη η Ελληνική πλευρά. Οι μόνες στρατιωτικές δυνάμεις, που θα έμεναν στο νησί, θα ήταν ουσιαστικά οι Βρετανικές βάσεις και τα στρατιωτικά αποσπάσματα Ελλάδος και Τουρκίας, που θα συμφωνούνταν να μείνουν, στο πλαίσιο των εγγυήσεων και της στρατιωτικής παρουσίας, την οποία απαιτεί ανυποχώρητα η Άγκυρα. Αντιλαμβάνεται κανείς ότι, με αιχμάλωτη την Κύπρο, μέσα από μια λύση δύο ίσων κρατών, και με Τουρκικό δικαίωμα βέτο σε όλα τα επίπεδα, η Ελληνική στρατιωτική παρουσία τύπου ΕΛΔΥΚ, θα είχε εντελώς συμβολικό χαρακτήρα. Ουσιαστικά, η Ελλάδα, με εξουδετερωμένο το βάρος του Κυπριακού Ελληνισμού, μέσα από μια τέτοια «λύση», θα έχανε την Κύπρο ως έρεισμα για γεωπολιτική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο. Αντίθετα, η Τουρκία, λόγω ακριβώς μιας τέτοιας Τουρκικής «λύσεως» αλλά και λόγω γεωγραφικής γειτνιάσεως, θα ενίσχυε τον γεωπολιτικό της έλεγχο στην Κύπρο και θα εγκαθιστούσε, ντε φάκτο, καθεστώς συγκυριαρχίας με τους Βρετανούς.

      Η Αμερικανική πολιτική και στρατηγική στο Κυπριακό επαναλαμβάνει, για άλλη μια φορά, το γνωστό πρότυπο της πολιτικής της στα Ελληνο-Τουρκικά. Κινούμενη από τον υστερικό γεωπολιτικό ανταγωνισμό της με τη Ρωσία, επιδιώκει, αναλώμασι των Ελληνικών συμφερόντων, να προαγάγει τη στρατηγική οργανική σύνδεση του Ελληνικού και του Τουρκικού χώρου σ’ένα ενιαίο σύνολο, στο πλαίσιο των λεγομένων Ευρω-Ατλαντικών θεσμών, με ιδεολογική επίφαση την Ελληνο-Τουρκική φιλία, συνεννόηση και συνεργασία.

      Η «λύση» του Κυπριακού υπέρ των Τουρκικών συμφερόντων είναι ένα αντάλλαγμα και δέλεαρ για τον προσανατολισμό της Τουρκίας προς τη Δύση και την ασφαλέστερη πρόσδεσή της σ’αυτήν, με την ενίσχυση, μεταξύ άλλων, της Ευρωπαϊκής της πορείας. Η επωδός αυτή, ότι δηλαδή μπορεί η Τουρκία να στρέψει την πλάτη προς την Ευρώπη και ν’ακολουθήσει ανεξάρτητη δική της πολιτική, όπως δείχνουν ορισμένες ενέργειες του Ερντογάν, επιστρατεύεται ως επιχείρημα για να πεισθούν και όσοι Ευρωπαίοι δεν είναι ιδιαίτερα πρόθυμοι για να προωθήσουν την ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας.

      Μεταξύ των ήδη πεπεισμένων, είναι, δυστυχώς, κατ’εξοχήν και ο υπουργός Εξωτερικών και Αντιπρόεδρος της Κυβερνήσεως Ευάγγελος Βενιζέλος. Ενστερνίσθηκε πλήρως την Αμερικανική πολιτική, που του μετέφερε ο Αμερικανός ομόλογός του στην Ουάσιγκτον και αργότερα η Αμερικανίδα υφυπουργός Βικτόρια Νούλαντ, κατά την επισκεψή της στην Αθήνα. Μετά την επίτευξη συμφωνίας για το κοινό ανακοινωθέν, τηλεφωνήθηκε με τον Τούρκο ομόλογό του και συνεχάρησαν αλλήλους για την «πρόοδο» στο Κυπριακό. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Νταβούτογλου έχει κάθε λόγο να χαίρεται και να πανηγυρίζει. Προσβλέπει σε μια απίστευτη Τουρκική διπλωματική και στρατηγική επιτυχία. Ο Έλληνας όμως υπουργός γιατί χαίρεται;

      Στο πλαίσιο της ίδια στρατηγικής αντιλήψεως, που θέλει ενιαίο στρατηγικό σύνολο την Ελλάδα και την Τουρκία, με θυσία όμως Ελληνικών συμφερόντων, η Αμερικανική πολιτική επιδιώκει, με ισχυρές πιέσεις, την αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ. Βλέπει ιδιαίτερα, με μεγάλη ανησυχία, τη στρατηγική σύγκλιση Ελλάδος, Κύπρου, Ισραήλ, που θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα στη  στρατηγική της απέναντι στην Τουρκία και στη συνοχή του ΝΑΤΟ.

      Η Αμερικανική πολιτική βλέπει ευνοϊκά την προσέγγιση Κύπρου και Ελλάδος με το Ισραήλ, υπό την προϋπόθεση όμως αυτή να μην έχει αντι-Τουρκική αιχμή. Υπό την προϋπόθεση επίσης να μην ενθαρρύνει την Ελλάδα προς μια πιο ενεργό αποτρεπτική πολιτική έναντι της Τουρκίας και την Κύπρο προς μια πολιτική, που δεν θα συμβιβαζόταν με τα προωθούμενα σχέδια για φιλοτουρκική «λύση» τύπου σχεδίου Ανάν.

      Το Ισραήλ παρακολουθεί, με ανησυχία, τον νεο-Οθωμανικό και φιλο-Ισλαμικό προσανατολισμό της Τουρκίας και τις φιλοδοξίες της ν’αναδειχθεί σε περιφερειακή στρατιωτική δύναμη, με έμφαση στην ισχυρή αεροναυτική παρουσία της στην Ανατολική Μεσόγειο. Η παρουσία αυτή είναι εκ των πραγμάτων ανταγωνιστική για το Ισραήλ, που, ακόμη και αν αποκατασταθούν οι σχέσεις, δεν θα έχει την παλαιά εμπιστοσύνη και σχέση με την Τουρκία. Με τη λογική αυτή, ο γεωπολιτικός έλεγχος της Κύπρου από την Τουρκία, έστω σε συγκυριαρχία, ντε φάκτο, με τους Βρετανούς, δεν είναι επιθυμητός από το Ισραήλ, αντίθετα με τη στάση που τήρησε κατά την προώθηση του σχεδίου Ανάν, όταν οι Τουρκο-Ισραηλινές σχέσεις ήταν ανέφελες.

      Σήμερα έχει κάθε συμφέρον να προωθήσει τη στρατηγική σύγκλιση και συνεργασία με την Ελλάδα και την Κύπρο. Είναι ενδεικτικές, από την άποψη αυτή, οι κοινές αεροναυτικές ασκήσεις με την Κύπρο στις 13-15 Φεβρουαρίου.

      Η Αμερικανική όμως πολιτική, ασκώντας πιέσεις στον αδύνατο κρίκο της συμμαχίας, που είναι οι ενδοτικές πολιτικές ηγεσίες στην Κύπρο και την Ελλάδα και προτάσσοντας γι’αυτές την προσέγγιση με την Τουρκία, υπονομεύουν την προοπτική και την αξιοπιστία μιας τέτοιας τριπλής συγκλίσεως και πιέζουν το Ισραήλ προς την αποκατάσταση των σχέσεων με την Άγκυρα.

Τί θα Σήμαινε για την Κύπρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση

μια «Λύση» Δικέφαλου  Κράτους;

      Πολλοί βαυκαλίζονται, όπως και πριν για το σχέδιο Ανάν, ότι το Ευρωπαϊκό πλαίσιο θα λειτουργήσει περιοριστικά και θα μετριάσει τις απαράδεκτες πλευρές ενός κακού σχεδίου «λύσεως».

      Η εφαρμογή πρωτογενούς Ευρωπαϊκού δικαίου για τη «λύση», δεν θ’αφήσει, δυστυχώς, πολλά περιθώρια προς μια τέτοια κατεύθυνση. Αντιθέτως, η ένταξη δύο «ίσων» και «κυριάρχων» κρατών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θα βάλει από την πίσω πόρτα στην ΕΕ, μέσω του Τ/Κ κρατιδίου, την Τουρκία στην Ευρώπη, εφόσον θα έχει αποφασιστικό λόγο για τη ψήφο της Κύπρου. Το Τουρκοκυπριακό κρατίδιο θα γίνει ο μπαϊρακτάρης (σημαιοφόρος) της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

      Σύμφωνα με τις συγκλίσεις που επιτεύχθησαν, με τις υποχωρήσεις Χριστόφια, το υπουργείο Εξωτερικών της Κύπρου θα διχοτομηθεί σε υπουργείο Εξωτερικών και σε Υπουργείο Ευρωπαϊκής Ενώσεως, για να πάρει το κάθε κρατίδιο από ένα υπουργείο και ν’αλλάζουν εκ περιτροπής. Η Τουρκική πλευρά, το 18% δηλαδή του πληθυσμού, διεκδικεί επίσης τις μισές σημαντικές πρεσβείες και τις μισές υψηλές θέσεις σ’όλη τη δημόσια ομοσπονδιακή υπηρεσία.

      Η Κύπρος, με άλλα λόγια, έδωσε αγώνα για να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ανεξάρτητα από τις επιφυλάξεις, που μπορεί να έχει κανείς σήμερα γι’αυτήν, για να μην έχει τα δικαιώματα που έχουν όλοι οι Ευρωπαίοι και για να μετατραπεί σε ενεργούμενο της Άγκυρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω των ισοτίμων Τουρκοκυπρίων και της επαίσχυντης «λύσεως», που σχεδιάζεται.

Η Άγκυρα Θέλει Τώρα Επειγόντως Λύση για να Μπει, Εκτός των Άλλων, Λεόντειος Συνέταιρος στο Φυσικό Αέριο της Κύπρου

      Ο πρώην Πρόεδρος Χριστόφιας άνοιξε την πόρτα, με πρόσχημα τους Τουρκοκυπρίους, για να νομιμοποιηθούν Τουρκικές αξιώσεις στο φυσικό αέριο της ΑΟΖ της ελεύθερης Κύπρου, ακόμη και πριν τη λύση του Κυπριακού. Ο ξένος παράγων άρπαξε την ευκαιρία για να χρησιμοποιήσει το φυσικό αέριο ως καταλύτη για «λύση». Εάν επρόκειτο για μια λύση, που θα διεσφάλιζε τα βασικά συμφέροντα και των Ελληνοκυπρίων, θα ήταν κατανοητό. Στην πραγματικότητα όμως, η δήθεν «λύση» θα υφαρπάξει από την Κύπρο τον έλεγχο του φυσικού αερίου της, πριν προλάβει να το αξιοποιήσει και να ενισχύσει την οικονομική και τη διπλωματική της θέση.

      Ειδικότερα η Άγκυρα εγείρει τρεις αξιώσεις σχετικά με το φυσικό αέριο της Κύπρου:

·        μερίδιο για τους «ισότιμους» Τουρκοκυπρίους

·        εξαγωγή του φυσικού αερίου της Κύπρου, με αγωγό μέσω Τουρκίας

·        οριοθέτηση της ΑΟΖ της Κύπρου, με βάση τις δικές της γνωστές απόψεις και θέσεις. Η κατάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας θα δημιουργούσε μια νέα κατάσταση. Η Κύπρος θα ήταν δέσμια της σύμφωνης γνώμης και του βέτου της Τουρκοκυπριακής πλευράς.

Οι Επιπτώσεις για το Μέλλον

του Κυπριακού Ελληνισμού και την Ελλάδα

      Η επιβολή μιας απαράδεκτης «λύσεως» στην Κύπρο, με τη μορφή ενός δικέφαλου κράτους, με τρικέφαλη κυριαρχία και ιθαγένεια, και με αυτοκαταστροφική συνέργεια, στρατηγική μυωπία και απουσία γεωπολιτικής αντιλήψεως της Κυπριακής ηγεσίας αλλά και της πολιτικής ηγεσίας στην Αθήνα, θα ήταν μια τραγική κατάληξη ενός αιώνα σχεδόν αγώνα της Κύπρου για ελευθερία και ανεξαρτησία.

      Θ’αποτελούσε στρατηγική νίκη για την Άγκυρα και πολύ επικίνδυνο προηγούμενο για τις διεκδικήσεις της στον άλλο Ελληνικό χώρο. Ο Κυπριακός Ελληνισμός δεν θα είχε, σε μια τέτοια περίπτωση, πραγματική ελευθερία και ανεξαρτησία. Θα ήταν όμηρος της Άγκυρας, υπό την επίφαση μιας δήθεν ομοσπονδίας, που θα ήταν στην πραγματικότητα λεόντεια συνομοσπονδία. Όχι μόνο, άλλωστε, με τους Τουρκοκυπρίους αλλά, μέσω αυτών, και με την Άγκυρα, που τους ελέγχει πολιτικά, δημογραφικά, μέσω των εποίκων, και στρατιωτικά.

      Η ευθύνη ανήκει τώρα στον Κυπριακό λαό αλλά και σ’ολόκληρο τον Ελληνισμό να αποτρέψει μια τέτοια καταστροφική «λύση».

___________________________

*Περικλής Νεάρχου είναι Πρέσβυς ε.τ.

Henry Giroux , ‘Οι συστημικοί διανοούμενοι αγοράζονται και πουλιούνται από τη χρηματοπιστωτική ελίτ’*

Συνέντευξη του Henry Giroux **

στον Τάσο Τσακίρογλου

^{Οι νεοφιλελεύθεροι πολιτισμικοί μηχανισμοί, από τα σχολεία μέχρι τα κυρίαρχα ΜΜΕ και την «κουλτούρα της οθόνης» λειτουργούν ως μηχανές απενεργοποίησης της φαντασίας.}

 

Ο Ζιρού δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη λειτουργία των 
ιδεολογικών μηχανισμών του σημερινού κράτους, το οποίο, όντας σήμερα στα χέρια της χρηματοπιστωτικής ελίτ, έχει μετατρέψει την κοινωνική ζωή σε παράδεισο του νεοφιλελευθερισμού. Ο Αμερικανός διανοητής χαρακτηρίζει απαραίτητο να ξεσκεπαστούν οι ιδεολογικοί μύθοι του καζινοκαπιταλισμού, όπως τον ονομάζει, προκειμένου η Αριστερά να οικοδομήσει μια νέα αφήγηση για την κοινωνική αλλαγή.

*

• Οι οπαδοί του νεοφιλελευθερισμού έχουν εξοστρακίσει κάθε συζήτηση για τα δημόσια αγαθά και έχουν επιβάλει την άποψή τους, ότι οι κοινωνικές κατακτήσεις των περασμένων δεκαετιών είναι ασύμβατες με τη σημερινή πραγματικότητα. Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτήν τη διαστρέβλωση;

Αυτός ο τύπος επιχειρημάτων πρέπει να θεωρηθεί και να καταγγελθεί ως ένα προκάλυμμα για την επέλαση της νεοφιλελεύθερης αντεπανάστασης, εξαιτίας της οποίας όλα τα δημόσια αγαθά, οι κοινωνικές παροχές και τα υπολείμματα του κράτους-πρόνοιας έχουν καταστραφεί. Είναι επιχειρήματα που στοχεύουν στο να νομιμοποιήσουν τις δομικές ανισότητες, να προωθήσουν το κυνήγι των ατομικών συμφερόντων ως κυρίαρχης οργανωτικής αρχής της κοινωνικής ζωής, να συντηρήσουν μια κουλτούρα αγριότητας και να αναπαράξουν μια βολική ηθική σύμφωνα με την οποία κάθε δίχτυ κοινωνικής προστασίας είναι άξιο περιφρόνησης. Επίσης, νομιμοποιούν την άποψη ότι ο καζινοκαπιταλισμός πρέπει να κυβερνά κάθε πτυχή της κοινωνικής ζωής και όχι απλά την οικονομία. Έτσι, αυτά τα επιχειρήματα πρέπει να αποδείξουμε ότι υπηρετούν όχι την κοινωνία ως όλο, αλλά μια μικρή ομάδα της χρηματιστικής ελίτ, η οποία δεν έχει καμία πίστη στη δημοκρατία, στην οικονομική δικαιοσύνη, στην ελευθερία και στην ισότητα. Ο νεοφιλελευθερισμός εμπλέκεται επιτυχώς σε μια πολιτική της εξαφάνισης -δηλαδή εξαλείφει εκείνες τις μνήμες της κοινωνικής ζωής, στην οποία η δικαιοσύνη, οι συλλογικοί αγώνες, η ελευθερία και η ισότητα ωφελούν και διευρύνουν την κατανόηση της δημοκρατίας. Αυτά όλα συνιστούν ένα επιχείρημα και μια λογική για τον απολυταρχισμό του 21ου αιώνα.

• Εξαιτίας της βαθιάς οικονομικής κρίσης, η Οικονομία και η ορολογία της έχουν μονοπωλήσει τη δημόσια συζήτηση σχεδόν σε κάθε χώρα. Τι σημαίνει αυτό για την πολιτισμική και κοινωνική ζωή ως σύνολο;

Πρέπει να παραδεχτούμε ότι οι πολιτιστικοί μηχανισμοί που βρίσκονται υπό τον έλεγχο της χρηματοπιστωτικής ελίτ είναι οι πλέον ισχυρές εκπαιδευτικές δυνάμεις και λειτουργούν σήμερα ως μια μορφή δημόσιας παιδαγωγικής, κάνοντας καθαρό ότι η μάχη των ιδεών είναι τόσο κρίσιμη όσο και η μάχη για τα οικονομικά. Όσοι αντιστέκονται σ’ αυτόν τον τύπο της νεοφιλελεύθερης ηγεμονίας πρέπει να δημιουργήσουν εναλλακτικά μέσα ενημέρωσης και να τα χρησιμοποιούν για τη συγκρότηση μιας νέας πολιτικής γλώσσας, λεξιλογίου και κατανόησης του τι σημαίνει να αναπτύξουμε τόσο μια κριτική αφήγηση όσο και μια επεξεργασμένη ελπίδα, τέτοια που να επιτρέπει στους νέους και στους μεγαλύτερους να επινοήσουν ένα διαφορετικό μέλλον από εκείνο που οραματίζονται οι ζωντανοί-νεκροί, οι οποίοι ευδοκιμούν πάνω στη δυστυχία και τον πλούτο των άλλων. Η νεοφιλελεύθερη «κοινή λογική» πρέπει να αμφισβητηθεί στο πεδίο της ιδεολογίας και της πολιτικής και να συνοδευτεί από την αυξανόμενη δυσαρέσκεια που νιώθουν όλοι όσοι υποφέρουν εξαιτίας της βαναυσότητας και της αδικίας των μέτρων λιτότητας.

• «Η κατάρρευση των δημοσιογραφικών κανόνων δεοντολογίας βρίσκει το αντίστοιχό της στην αύξηση του πολιτικού αναλφαβητισμού στις ΗΠΑ», όπως γράφετε σ’ ένα άρθρο σας. Παρατηρούμε τα ίδια φαινόμενα στις περισσότερες χώρες. Πώς μπορούμε να υπερβούμε αυτό το πολιτιστικό και πολιτικό χάσμα των ημερών μας;

Οι νεοφιλελεύθεροι πολιτισμικοί μηχανισμοί, από τα σχολεία μέχρι τα κυρίαρχα ΜΜΕ και την «κουλτούρα της οθόνης», λειτουργούν ως μηχανές απενεργοποίησης της φαντασίας, οι οποίες διαχωρίζουν την πολιτική από την εξουσία, εξατομικεύουν το κοινωνικό, υποκαθιστούν τον πολίτη με τον πελάτη και ορίζουν την ανταλλακτική αξία ως τη μόνη αξία που έχει κάθε νόμισμα για να διαμορφώνει τις σχέσεις. Οι προοδευτικοί, οι εργαζόμενοι, οι δάσκαλοι και οι νέοι άνθρωποι πρέπει να θέτουν θέματα διαπαιδαγώγησης και εκπαίδευσης στο επίκεντρο της όποιας βιώσιμης προσέγγισης για την πολιτική.

• Και ο ρόλος της Αριστεράς;

Η Αριστερά πρέπει να ξεπεράσει την απλή αφήγηση της κριτικής και των καταγγελιών και να αναπτύξει μια γλώσσα με αναφορές στις δυνατότητες, στον σεβασμό και στην ελπίδα, τα οποία διευρύνουν το νόημα και την πιθανότητα καλλιέργειας μιας ριζοσπαστικής δημοκρατίας. Το κλειδί εδώ είναι η ανάπτυξη μιας πολιτικής εκπαίδευσης βασισμένης στη συμπόνια, στον σεβασμό των άλλων, στην οικονομική ισότητα και στη διεκδίκηση όχι απλώς κάποιων πολιτικών και ατομικών δικαιωμάτων, αλλά επίσης κοινωνικών δικαιωμάτων που συνεπάγονται απελευθέρωση από την ένδεια, την έλλειψη υγειονομικής περίθαλψης, την ανεργία και εκείνες τις συνθήκες που εξασφαλίζουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και παρέχουν τη δυνατότητα να μάθουμε περισσότερο πώς να διοικούμε, παρά να διοικούμαστε. Η Αριστερά πρέπει να παράξει γνώση μεστή περιεχομένου, προκειμένου να είναι κριτική και να έχει δύναμη μετασχηματισμού.

• Αυτό που έχουμε δει μέχρι τώρα στην Ελλάδα (και όχι μόνο) είναι η συνεργασία των διανοουμένων με το κράτος σε διάφορες περιόδους και υπό διαφορετικές συνθήκες. Τι γίνεται με την κριτική σκέψη και την αμφισβήτηση του συστήματος εξουσίας;

Ο νεοφιλελευθερισμός έχει δημιουργήσει όχι μόνο έναν τεράστιο μηχανισμό παιδαγωγικών σχέσεων οι οποίες ευνοούν την απορρύθμιση, τις ιδιωτικοποιήσεις, την εμπορευματοποίηση και τη στρατιωτικοποίηση της καθημερινότητας, αλλά και ένα στρατό «αντι-δημόσιων» διανοουμένων, ο οποίος λειτουργεί κατά κύριο λόγο προς το συμφέρον της κυρίαρχης εξουσίας. Αυτοί οι διανοούμενοι αγοράζονται και πουλιούνται από τη χρηματοπιστωτική ελίτ και δεν είναι τίποτα περισσότερο από ιδεολογικές μαριονέτες που χρησιμοποιούν τις ικανότητές τους για να καταστρέψουν το κοινωνικό συμβόλαιο, την κριτική σκέψη και όλους εκείνους τους κοινωνικούς θεσμούς που μπορούν να οικοδομήσουν μη εμπορευματικές αξίες και μια δημοκρατική δημόσια σφαίρα. Είναι εχθροί της δημοκρατίας και απαραίτητοι για τη δημιουργία υποκειμενικοτήτων και αξιών που πρεσβεύουν την άποψη ότι υποκείμενο της Ιστορίας είναι μάλλον το Κεφάλαιο παρά οι άνθρωποι και ότι η κατανάλωση αποτελεί τη μοναδική υποχρέωση των πολιτών. Στόχος τους είναι να νομιμοποιήσουν τις ιδεολογίες, τους τρόπους διακυβέρνησης και τις πολιτικές που αναπαράγουν τις μαζικές ανισότητες και την οδύνη για τους πολλούς και ταυτόχρονα τα υπερβολικά και επικίνδυνα προνόμια για τις επιχειρήσεις και τη χρηματοπιστωτική ελίτ.

• Άρα μιλάμε για ένα έλλειμμα διανοούμενων στην ευρύτερη Αριστερά;

Αυτό συνεπάγεται ότι η Αριστερά στις διάφορες εκδοχές της πρέπει να δημιουργήσει τους δικούς της δημόσιους διανοούμενους στην Ανώτατη Εκπαίδευση, στα εναλλακτικά ΜΜΕ και σε όλους εκείνους τους χώρους στους οποίους κυκλοφορούν τα νοήματα. Οι διανοούμενοι έχουν μιαν ευθύνη να συνδέουν τη δουλειά τους με τα σημαντικά κοινωνικά ζητήματα, να δουλεύουν μαζί με τα λαϊκά κινήματα και να συμμετέχουν στη διαμόρφωση πολιτικών που είναι προς όφελος όλων των ανθρώπων – και όχι μόνον ορισμένων.

• «Η αβεβαιότητα και η επισφάλεια τρέφουν τον φόβο και την ανασφάλεια, αντί να προάγονται οι αναγκαίες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις και η πίστη σε ένα πιο δίκαιο μέλλον». Πώς μπορούμε να ανακτήσουμε το όραμα και την έμπνευση σε ένα περιβάλλον απελπισίας και φόβου;

Το μεγαλύτερα όπλα του νεοφιλελευθερισμού είναι ο φόβος και η εσωτερίκευση της δεξιάς λαϊκίστικης εκδοχής του «κοινού νου». Και τα δύο αυτά στοιχεία του νεοφιλελευθερισμού πρέπει να αμφισβητηθούν, έτσι ώστε τα ιδιωτικά προβλήματα να μπορούν να μεταφραστούν σε δημόσια και οι συστημικές προσεγγίσεις και το κυρίαρχο οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό λεξιλόγιο του νεοφιλελευθερισμού να τεθούν υπό αμφισβήτηση. Τα υποδόρια συναισθήματα φόβου και οργής πρέπει να αναδιατυπωθούν με όρους περισσότερο πολιτικούς και ισχυρούς. Κάθε νεοφιλελεύθερη πολιτική πρέπει να αποδομηθεί, να της ασκηθεί κριτική και να αποκαλυφθεί ποια κρυμμένα ταξικά συμφέροντα εξυπηρετεί. Την ίδια ώρα, είναι κρίσιμο να αναπτύξουμε σχέσεις μεταξύ των μεμονωμένων κινημάτων, έτσι ώστε να υπερβούμε την κατακερματισμένη πολιτική που χαρακτηρίζει συχνά την αντιπολίτευση και την καθιστά αδύναμη στη μάχη για την εξουσία.

_______________________

* Αναδημοσίευση από το tvxsteam tvxs.gr/node/146121

** Ποιος είναι: Ο Henry Giroux είναι αμερικανός ριζοσπαστικός κοινωνικός αναλυτής έχει γεννηθεί το 1943 και είναι καθηγητής στην έδρα Πολιτιστικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο McMaster του Καναδά και διευθυντής του Κέντρου για τη Δημόσια Έρευνα στο ίδιο πανεπιστήμιο, ενώ θεωρείται ένας από τους πατέρες της κριτικής παιδαγωγικής. Είναι επίσης αρθρογράφος στο «Τruthout» και ιδρυτής του προγράμματος «Δημόσιοι Διανοούμενοι». Έχει γράψει περισσότερα από εξήντα βιβλία.

Στρατηγικές χειραγώγησης και ενσωμάτωσης

Στρατηγικές χειραγώγησης και ενσωμάτωσης[1]

του Ζήση Δ. Παπαδημητρίου[2]

 

Η επιβίωση του συστήματος δεν οφείλεται πλέον στην δήθεν ιδεολογική του υπεροχή, την εσωτερική του δυναμική και στην ικανότητά του να παράγει κοινωνικό πλούτο, αλλά στις στρατηγικές χειραγώγησης των πολιτών, οι οποίες και λειτουργούν ενσωματωτικά, εμποδίζοντας έτσι τη συγκρότηση κριτικής συλλογικής κοινωνικής συνείδησης.

Ενώ το καπιταλιστικό σύστημα βρίσκεται αντικειμενικά σε πολύ δύσκολη θέση, αντιμετωπίζοντας την πιο δεινή οικονομική, πολιτική, κοινωνική αλλά και πολιτιστική κρίση μετά το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο, οι δυνατότητες αμφισβήτησής του είναι ιδιαίτερα περιορισμένες, καθώς δεν φαίνεται στον ορίζοντα η όποια προοπτική συγκρότησης ιστορικού υποκειμένου που θα μπορούσε να δράσει επαναστατικά.

Η επιβίωση του συστήματος δεν οφείλεται πλέον στην δήθεν ιδεολογική του υπεροχή, την εσωτερική του δυναμική και στην ικανότητά του να παράγει κοινωνικό πλούτο, αλλά στις στρατηγικές χειραγώγησης των πολιτών, οι οποίες και λειτουργούν ενσωματωτικά, εμποδίζοντας έτσι τη συγκρότηση κριτικής συλλογικής κοινωνικής συνείδησης.

Από τους χώρους εργασίας μέχρι και τη διαμόρφωση της καθημερινότητάς τους, οι πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με διάφορους μηχανισμούς πλύσης εγκεφάλου, γεγονός που τους εμποδίζει να σκεφτούν συλλογικά και να αναζητήσουν από κοινού λύση στα προβλήματά τους.

Αντί του «εμείς» καλλιεργείται ένας άκρατος ατομικισμός με βάση την διακηρυγμένη άποψη της γνωστής και μη εξαιρετέας σκληροπυρηνικής νεοφιλελεύθερης πρώην πρωθυπουργού της Μεγάλης Βρετανίας Μάργκαρετ Θάτσερ, ότι δεν υφίσταται κοινωνία παρά μόνον το άτομο!

Η άποψη αυτή που αποτελεί τον ιδεολογικό πυρήνα του σύγχρονου οικονομικού και πολιτικού συντηρητισμού, στοχεύει τον άνθρωπο όχι μόνον ως φορέα εργατικής δύναμης αλλά και ως κοινωνικό και πολιτικό υποκείμενο.

Στο επίπεδο της εργασίας και με φόβητρο τις απολύσεις, καλλιεργείται ο διαχωρισμός των in και out, των εντός και των εκτός των τειχών της επιχείρησης, τουτέστιν των εχόντων εργασία και των ανέργων, εξέλιξη που υπονομεύει κάθε ίχνος αλληλεγγύης.

Η λογική αυτή διέπει, δυστυχώς, και την πολιτική των συνδικαλιστικών ηγεσιών διεθνώς αλλά και στη χώρα μας, οι οποίες λειτουργούν σχεδόν αποκλειστικά ως διαμεσολαβητές μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας, θυσιάζοντας έτσι τα συμφέροντα των εργαζόμενων στο βωμό της προσωπικής πολιτικής τους ανέλιξης (βουλευτές, υπουργοί κλπ.).

Η εκ των ένδον άλωση της ανθρώπινης υποκειμενικότητας αποτελεί την πεμπτουσία της νέας στρατηγικής ψυχικής ενσωμάτωσης των εργαζόμενων στη λογική της επιχείρησης, γνωστή και ως „Push“, της διεθνούς εμβέλειας αμερικάνικης εταιρείας συμβούλων McKinsey.

Στόχος η «υποκειμενικοποίηση» της εργασίας, τουτέστιν η συναισθηματική ταύτιση του εργαζόμενου με την επιχείρηση, προκειμένου εθελοντικά πλέον να βελτιστοποιεί ο ίδιος τις επιδόσεις του, πάντα, εννοείται, με γνώμονα το συμφέρον της επιχείρησης!

Απώτερος σκοπός,  η εξάλειψη κάθε ίχνους υποκειμενικότητας, βασική προϋπόθεση για τη συνειδητοποίηση της κοινής μοίρας των εργαζόμενων, προκειμένου να αντισταθούν στο καθεστώς εκμετάλλευσης που τους επιβάλλει το σύστημα εξουσίας.

Στην καθημερινή τους ζωή, οι άνθρωποι αποτελούν πολλαπλά αντικείμενο αποπροσανατολισμού και χειραγώγησης. Η συμπεριφορά τους, σε όλα τα επίπεδα της καθημερινότητας, καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από ένα άκρως αδιαφανές αλλά ιδιαίτερα αποδοτικό σύστημα «αξιών», που δημιουργεί την ψευδαίσθηση  στα άτομα ότι «σκηνοθετούν» κατά το δοκούν τα ίδια τη ζωή τους, χωρίς να συνειδητοποιούν ότι λειτουργούν τηλεκατευθυνόμενα.

Το εσωτερικευμένο αυτό σύστημα αξιών αφορά το σύνολο των εκδηλώσεων της καθημερινής ζωής των ανθρώπων, από τον τρόπο διατροφής, το ντύσιμο, τη μουσική, τη διασκέδαση μέχρι και τη διαμόρφωση των διαπροσωπικών σχέσεων.

Κλασική πλέον είναι η γνωστή διαφήμιση της μπύρας Amstel «γιατί έτσι μου αρέσει» που υποδηλώνει δήθεν ελεύθερη επιλογή και όχι κατευθυνόμενη από συγκεκριμένα επιχειρησιακά συμφέροντα.

Στη χώρα μας, ειδικότερα, οι διαπροσωπικές και κοινωνικές σχέσεις, διαμορφώνονται με βάση την αρχή του τυχαίου και της προχειρότητας. Μια και δεν υφίσταται ουσιαστική επικοινωνία, ολοκληρώνονται οι δήθεν επαφές και συνομιλίες με τη γνωστή αλλά και αφερέγγυα φράση «τα λέμε» ή «θα τα πούμε», τρόπος έκφρασης που παραπέμπει την ουσιαστική επικοινωνία στις γνωστές «ελληνικές καλένδες»!

Με βάση αυτό το σύστημα «αξιών» που καλλιεργεί και προωθεί το σύστημα εξουσίας, ο καθένας μας σκηνοθετεί τον εαυτό του, πιστεύοντας ότι αποτελεί κάτι το ξεχωριστό, και δεν συνειδητοποιεί ότι λειτουργεί σε τελευταία ανάλυση (ή «στην τελική», όπως εσφαλμένα λέει συνήθως η νεολαία μας) ως μάζα, ανίκανη να αναστοχαστεί στα σοβαρά γύρω από τον εαυτό της.

Αυτό επιβάλλει η κοινωνία της κατανάλωσης, της αλλοτρίωσης και της υποταγής στα κελεύσματα των ασκούντων την εξουσία. Ζούμε για να καταναλώνουμε (όσο αυτό είναι δυνατό) και καταναλώνουμε για να αισθανόμαστε ότι ζούμε.

Στο επίπεδο της ιδεολογίας καλλιεργείται  στους ανθρώπους το αίσθημα της μοναδικότητας, ενισχύοντας από κάθε άποψη τον ατομοκεντρισμό, εχθρό κάθε συλλογικότητας.

Όταν οι στρατηγικές αυτοσκηνοθέτησης δεν επαρκούν για να ενσωματώνουν σε εθελοντική βάση τους ανθρώπους, τότε παρεμβαίνει η μόνιμα ενεργοποιημένη στρατηγική της ανασφάλειας και του φόβου, μια κατάσταση που τη βιώνουμε στις μέρες εμείς οι Έλληνες έντονα στο πετσί μας.-

---

[1]. Αναδημοσίευση από την Εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ», Λάρισα, 23 Ιουλίου 2011.

[2] Ο Ζήσης Δ. Παπαδημητρίου, είναι ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Νομικής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

BILDERBERG. THE GLOBALMAFIA HAS NAME AND MAIL DIRECTION.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΑΙ ΝΑΤΟ ΘΑΝΗΑΤΗΦΟΡΟ ΣΥΝΔΙΚΑΤΑΟ

ΜΟΝΟ ΟΙ ΛΑΟΙ ΜΠΟΡΟΥΝ 
ΝΑ ΚΟΨΟΥΝ ΤΟ ΜΑΚΡΥ ΧΕΡΙ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ, ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΟΥΝ  ΤΗΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗ ΒΑΡΒΑΡΟΤΗΤΑ 
ΚΑΙ ΝΑ ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΟΥΝ ΤΗΝ 
ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 
ΚΑΙ ΤΟΝ  
ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΟΥΜΑΝΙΣΜΟ

Αναδημοσίευση από το  http://tvxs.gr/21.05.2012

Δεκάδες συλλήψεις αλλά και αρκετοί τραυματίες είναι ο απολογισμός των συγκρούσεων που σημειώθηκαν την Κυριακή στο Σικάγο μεταξύ της αστυνομίας και των αντι - ΝΑΤΟικών διαδηλωτών. Το Σικάγο λόγω της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, είχε μετατραπεί σε απόρθητο φρούριο, με χιλιάδες αστυνομικούς να έχουν επιστρατευτεί αλλά και χιλιάδες διαδηλωτές να έχουν συρρεύσει από όλη τη χώρα.

Σύμφωνα με τη Chicago Tribune συγκρούσεις μεταξύ αστυνομίας και διαδηλωτών ξέσπασαν αργά το απόγευμα της Κυριακής στη Michigan Avenue, όπου δόθηκαν μάχες σώμα με σώμα, καθώς η αστυνομία ήταν αποφασισμένη να κρατήσει το πλήθος μακριά από το συνεδριακό κέντρο όπου πραγματοποιείται η Σύνοδος του ΝΑΤΟ.

Αρκετοί διαδηλωτές τραυματίστηκαν από άντρες της αστυνομίας. Ο ακριβής αριθμό δεν είναι ακόμη γνωστός, ωστόσο, ως τις 19:00 το απόγευμα τουλάχιστον επτά άτομα είχαν δεχτεί τις πρώτες βοήθειες στο Mercy Hospital, σύμφωνα με εκπρόσωπο του νοσοκομείου. Σύμφωνα με τις αρχές τέσσερις αστυνομικοί τραυματίστηκαν ελαφρά ενώ έχουν γίνει τουλάχιστον 45 συλλήψεις. Διώξεις σημειώθηκαν κατά δύο ανδρών που φέρονται να σχεδίαζαν «τρομοκρατικές ενέργειες», σύμφωνα με την εφημερίδα The Chicago Tribune. Οι δύο άνδρες, 24 και 28 ετών, είναι ο τέταρτος και ο πέμπτος που διώκονται βάσει της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας.

Μια ομάδα διαδηλωτών έσπευσε στο Art Institute, όπου η σύζυγος του Αμερικανού προέδρου Μισέλ Ομπάμα ήταν προγραμματισμένο να παραθέσει δείπνο νωρίς το βράδυ. Στο σημείο αναπτύχθηκαν ισχυρές δυνάμεις της αστυνομίας. Οι περισσότεροι διαδηλωτές απλώς πέρασαν από το σημείο, ωστόσο, κάποιοι παρέμειναν επιμένοντας ότι «θέλουν να συναντήσουν τους Ομπάμα».

Συγκρούσεις μεταξύ ενός τεράστιου αριθμού αστυνομικών και εκατοντάδων διαδηλωτών σημειώθηκαν έξω από το McCormick Place, περίπου στις 16:00 το απόγευμα, μετά από μια μεγάλη διαδήλωση που ξεκίνησε από το Grant Park.

Διοργανωτές της διαδήλωσης παρότρυναν σε κάποιο χρονικό σημείο τους διαδηλωτές να κινηθούν από το σημείο σημειώνοντας ότι η αστυνομία θα προσπαθήσει να τους απωθήσει τονίζοντας ότι προσπάθησαν πολύ να βεβαιωθούν ότι η πορεία θα ήταν ασφαλής και ειρηνική.

Η αστυνομία προέβη σε ανακοινώσεις στα ισπανικά και τα αγγλικά προειδοποιώντας ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει νερό ή ήχο και άλλα αντιτρομοκρατικά μέτρα για να διαλύσει το πλήθος. «Σας διατάσσουμε να διαλυθείτε από το σημείο. Όσοι δεν συμμορφωθούν μπορεί να συλληφθούν ή να υποβληθούν σε άλλες ενέργειες υπό την αστυνομία». Οι διαδηλωτές διαμαρτυρήθηκαν ότι πρόκειται για ειρηνική διαμαρτυρία, ωστόσο, κάποιοι προχώρησαν σε ρίψη αντικειμένων κατά των αστυνομικών

Στο μεταξύ, περίπου 50 βετεράνοι του στρατού των ΗΠΑ που συμμετείχαν σε διαδήλωση κατά του ΝΑΤΟ στο Σικάγο πέταξαν τα μετάλλια που είχαν λάβει στο δρόμο, δείχνοντας ότι απορρίπτουν τους πολέμους υπό αμερικανική ηγεσία στο Ιράκ και το Αφγανιστάν. Οι βετεράνοι ήθελαν να παραδώσουν τα μετάλλιά τους σε κάποιον εκπρόσωπο του NATO. Όμως μπόρεσαν να φτάσουν μόνο ως το φράκτη γύρω από το συνεδριακό κέντρο Μακόρμικ, περίπου ένα τετράγωνο από το σημείο όπου ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα είχε συναντήσεις με άλλους ξένους ηγέτες. Τελικά οι βετεράνοι πέταξαν τα μετάλλιά τους προς την κατεύθυνση του συνεδριακού κέντρου.

ΕΝΑΣ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟΣ - ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΓΕΝΙΕΤΑΙ

ΕΝΑΣ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟΣ - ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΓΕΝΙΕΤΑΙ*

Δημήτρης Λάμπος**

dnlampos@hotmail.com,

Αρχικά θα ήθελα να ευχαριστήσω το ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ και το Journal Social History Online, καθώς και προσωπικά τον κύριο Πίτερ Μπίρκε και τον κύριο Κάρλ Χάινζ Ρότ για την πρόσκλησή τους σε αυτή την τόσο επίκαιρη και σημαντική συνάντηση – συζήτηση για την Ελλάδα, για την κρίση, για τα καινούργια κοινωνικά κινήματα και τις προοπτικές.

*

Σήμερα, 6 Δεκεμβρίου 2011, κλείνουν 3 χρόνια από τη δολοφονία του 16χρονου μαθητή Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου από αστυνομικό, στην Αθήνα. Μια δολοφονία που προκάλεσε μια απροσδόκητα συνταρακτική εξέγερση που κλόνισε συθέμελα όχι μόνο το ελληνικό σύστημα εξουσίας, αλλά προκαλώντας αλυσιδωτές αντιδράσεις από την Ευρώπη μέχρι την Αυστραλία και τον Καναδά, θα έλεγε κανείς ότι υπήρξε άλλο ένα σημείο καμπής για τα παγκόσμια κοινωνικά κινήματα που στις μέρες μας ψάχνουν τη σύγχρονη ταυτότητά τους, αλλά και τα κοινά τους σημεία.

Ας δούμε όμως πρώτα τα γεγονότα εκείνης της περιόδου. Καταρχάς το ίδιο το τραγικό γεγονός της δολοφονίας ενός ανήλικου ακόμα μαθητή. Ο τόπος που διαδραματίστηκε η εν ψυχρώ δολοφονία, τα Εξάρχεια, μια συνοικία της Αθήνας που για σειρά δεκαετιών υπήρξε το κέντρο πολιτικών ζυμώσεων, γέννησης κοινωνικών κινημάτων κτλ για την Αθήνα και την Ελλάδα. Ταυτόχρονα και ως φυσικό επακόλουθο μέσα στον καπιταλισμό, ένας τόπος όπου η κρατική και η παρακρατική βία έχουν έντονη παρουσία, όπου οι προβοκάτσιες είναι συχνό φαινόμενο, όπου η σπίλωση της περιοχής με την εγκληματικότητα και τα ναρκωτικά αποκαλύπτεται διαρκώς ως μια μεθοδευμένη προσπάθεια σπίλωσης των κοινωνικών κινημάτων και της αριστεράς που έχει συχνά ως αφετηρία της τη συγκεκριμένη περιοχή.

Εκεί λοιπόν, στα ιστορικά Εξάρχεια, με την «κακή» φήμη αλλά και τη διαρκή αγωνιστικότητα, παρά και πέρα από την κακή φήμη που άλλοι κατασκεύασαν και κατασκευάζουν, μια μικρή παρέα, 3-4 μαθητών Λυκείου, βρίσκεται σε μια –αδιευκρίνιστη ακόμα και αυτή- λογομαχία με δύο αστυνομικούς. Ο ένας εξ αυτών αποφασίζει, μετά το πέρας της λογομαχίας, να επιστρέψει για να «μιλήσουν τα όπλα», οπότε και εκτελεί εν ψυχρώ τον 16χρονο μαθητή.

Είναι φυσικό να αναρωτιέται κανείς, ειδικά εάν γνωρίζει τα σώματα ασφαλείας της Ελλάδας, πόσο έντονη ήταν δυνατόν να είναι στην πραγματικότητα αυτή η λογομαχία. Όχι και ιδιαίτερα έντονη θα έλεγε κανείς, με στοιχειώδη εμπειρία της ελληνικής κατάστασης και ιστορίας και της παράδοσης των σωμάτων ασφαλείας. Σε κάθε περίπτωση, τι θα μπορούσε, όχι να δικαιολογήσει, αλλά να εξηγήσει μια τόσο ακραία αντίδραση, αυτή την αποτρόπαια δολοφονία;

Μόνο η θρασύτητα και ο φασισμός της εξουσίας που δεν ανέχεται την κριτική αλλά και καμιά φωνή ελευθερίας, μπορεί να εξηγήσει αυτό το γεγονός. Μόνο η μακροχρόνια σμίλευση των εκπροσώπων της εξουσίας στο πεζοδρόμιο, των σωμάτων ασφαλείας, όχι τελικά ως υπηρεσία ασφάλειας αλλά ως ξεκάθαρη υπηρεσία καταστολής, μπορεί να εξηγήσει αυτή τη φρικαλεότητα.

Το παιδί αφήνει την τελευταία του πνοή και σε λιγότερο από δύο ώρες μετά, η Αθήνα είναι ένα καμίνι. Φλέγεται, όχι από τις φωτιές των προβοκατόρων που τα ΜΜΕ έσπευσαν να αναμεταδώσουν, αλλά από τις φωνές αγανάκτησης και εξέγερσης ενός πλήθους που οι δρόμοι είχαν δεκαετίες να δουν τόσο μαζικά, τόσο αυτοοργανωμένα, αυθόρμητα και ανεξάρτητα.

Και μπορεί η αφορμή να ήταν η δολοφονία του μαθητή, οι αιτίες όμως αυτής της εξέγερσης ήταν ξεκάθαρα και βαθιά πολιτικές, κοινωνικές και σε κάποιο βαθμό ταξικές. Στους δρόμους βγήκαν νέοι, ώριμοι αλλά και ηλικιωμένοι άνθρωποι από τις κατώτερες και μεσαίες τάξεις, ουσιαστικά σχεδόν από όλο το φάσμα της ελληνικής κοινωνίας.

Έχουμε λοιπόν να κάνουμε με μια μαζική εξέγερση που σε πολλά της σημεία διαμορφώνει το δικό της ταξικό, πολιτικό χαρακτήρα ο οποίος όμως είναι αναμφισβήτητα ακόμα ασαφής.

Το παρακράτος βγαίνει στους δρόμους αμέσως, σχεδόν ταυτόχρονα με τους εξεγερμένους, σε μια επίδειξη αντανακλαστικών της εξουσίας που αποδεικνύει το μόνιμο φόβο και την πεποίθηση της ότι αργά ή γρήγορα οι υποτελείς δε μπορεί παρά να ξεσηκωθούν. Και επιτρέψτε μου την παρένθεση, μακάρι αυτή η γνώση –και όχι πίστη- της εξουσίας, να γίνει γνώση και συνείδηση της ίδιας της κοινωνίας.

Το αποτέλεσμα είναι το γνωστό χάος που αναμετέδωσαν με ευλαβική προσήλωση τα ΜΜΕ. Σε πολλές περιπτώσεις βέβαια, η αλήθεια ξεγλίστρησε και προς την κοινωνία. Πολυάριθμα τα βίντεο που τράβηξαν διαδηλωτές και ανεξάρτητοι άνθρωποι, τα οποία αποδεικνύουν την απάτη. Ας δούμε ενδεικτικά μερικά από αυτά, όπως καταγράφτηκαν:

http://www.youtube.com/watch?v=NzNXWYIXtPs

http://www.youtube.com/watch?v=OZy-nhjFswE&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=xIqQzK-jqr8

http://www.youtube.com/watch?v=khLEJ000WAg&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=RH6pFWmxZ18&feature=related

Αυτή είναι η πραγματικότητα στη σημερινή Ελλάδα,  μέσα από την οποία όλο και περισσότερο, ένα ακόμα μεγαλύτερο κομμάτι της κοινωνίας έρχεται κατά πρόσωπο με τη φριχτή αλήθεια: την εξουσία που χρησιμοποιεί το κράτος,  το παρακράτος και την άκρα δεξιά για να σπιλώσει τους αυθόρμητους κοινωνικούς αγώνες. Και είναι ιδιαίτερα σημαντικό το παράδειγμα της Ελλάδας σε αυτόν τον τομέα και για τις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες στις οποίες τώρα αναπτύσσονται νέα κοινωνικά κινήματα που εκφράζουν τους αγώνες τους και με κινητοποιήσεις στους δρόμους.

Ο αντίκτυπος ήταν τεράστιος. Ξεκίνησαν διαμαρτυρίες και πορείες σε πάρα πολλές χώρες, κάποιες από τις οποίες, όπως η Αυστραλία, δεν είχαν δείξει ποτέ τέτοια αγωνιστικότητα. Ήταν προφανές ότι η σπίθα που ξεκίνησε από τα γκέτο του Παρισιού και μετατράπηκε σε φλόγα στην Αθήνα, δε θα σταμάταγε εκεί. Ο παγκοσμιοποιημένος καπιταλισμός που επιχειρεί πλέον να μετατραπεί σε παγκόσμιο ηγεμονισμό, γέννησε κι ένα παγκόσμιο κίνημα αντίδρασης που αργά η γρήγορα θα μετατραπεί σε κίνημα αντίστασης και ανατροπής.

Στην Ελλάδα το κοινωνικό κίνημα που άρχισε να διαμορφώνεται το 2008, μπορεί να σιώπησε προσωρινά, σύντομα όμως η επίθεση των καπιταλιστικών μαφιών που κάποιοι αποκαλούν αποπροσανατολιστικά «αγορές», οδήγησε σε αναζωπύρωση των αντιδράσεων, αυτή τη φορά με πολύ πιο δυναμικά πολιτικό χαρακτήρα. Κι ακόμα παραπέρα, το κίνημα των πλατειών, οι indignados της Ελλάδας, έθεσαν, έστω και ως ασαφές ακόμα πρόταγμα την άμεση δημοκρατία. Μπορεί και πάλι οι προβοκάτορες, αυτή τη φορά με τον πολιτικό μανδύα της άκρας δεξιάς που ήρθαν στις διαδηλώσεις προσπαθώντας να αλλοιώσουν τη φυσιογνωμία του κινήματος ή και με διάφορες, φιλοκαπιταλιστικές αποχρώσεις, να έπαιξαν το ρόλο τους στην ασάφεια που επικράτησε, αλλά παρόλα αυτά μιλάμε σίγουρα για ένα τεράστιο βήμα.  Το 2008, μιλώντας για άμεση δημοκρατία, κάποιοι, πολλοί από τους οποίους προοδευτικοί άνθρωποι, μας θεωρούσαν ουτοπιστές. Τρία χρόνια αργότερα, είχε γίνει το κέντρο της συζήτησης. Σίγουρα, το πρόβλημα μιας ξεκάθαρης αντίληψης για την άμεση δημοκρατία παραμένει, είναι όμως θέμα χρόνου, τριβής και γνώσης. Η αρχή έγινε. Το πρόβλημα και η συνειδητοποίηση ότι η αντιπροσωπευτική δημοκρατία είναι ψεύτικη δημοκρατία και άρα πρέπει να ξεπεραστεί από την πραγματική, την άμεση δημοκρατία είναι ένα τεράστιο ιστορικό βήμα. Αναπόφευκτα θα οδηγήσει και σε άλλες σημαντικές συνειδητοποιήσεις. Ήδη πολλοί έχουν τη γνώση ότι η δημοκρατία αν δεν είναι άμεση δεν υπάρχει, και ότι άμεση δημοκρατία μέσα σε ένα εκμεταλλευτικό, εξουσιαστικό σύστημα δεν υπάρχει, άρα και ότι η άμεση δημοκρατία δε μπορεί παρά να οδηγεί στην αταξική κοινωνία.

Οι απολογητές του καπιταλισμού φυσικά προσπαθούν να αποπροσανατολίσουν όλους μας από αυτή την κατεύθυνση. Αυτή άλλωστε είναι και η δουλειά τους. Και είναι αλήθεια ότι ακόμα ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας είναι ανέτοιμο να δεχτεί την προοπτική τόσο μεγάλων αλλαγών. Η κοινωνική ιδρυματοποίηση ήταν πάντα ένα εργαλείο κάθε εξουσιαστικού συστήματος και ο καπιταλισμός μετέτρεψε αυτή τη διαδικασία σε επιστήμη, με την οποία μπορεί τα πιο απαράδεκτα πράγματα να τα κάνει αποδεκτά με τη μέθοδο της σταδιακής εφαρμογής τους.

Όσο όμως η επίθεση του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού ενάντια στους λαούς θα συνεχίζεται, τόσο θα αυξάνεται η ανάγκη για λύσεις και για συνειδητοποίηση και τόσο θα βαθαίνει η κατανόηση των απαιτούμενων αλλαγών στη διαχείριση της οικονομίας και της κοινωνίας. Και αυτό εμπεριέχει τη δυναμική μιας ανεπίστρεπτης πορείας. Μπορεί να μην καταφέρει η ανθρωπότητα σήμερα ή αύριο να ξεπεράσει τη βαρβαρότητα του καπιταλισμού, μπορεί ακόμα και να υποδουλωθεί σε μεγαλύτερο βαθμό και να βιώσει τον σύγχρονο, ηλεκτρονικό Μεσαίωνα που ετοιμάζουν εδώ και δεκαετίες. Σίγουρα όμως δε θα επιστρέψει στις αυταπάτες του παρελθόντος. Αυτός τουλάχιστον ο κύβος έχει ριφθεί για πάντα.

Και σίγουρα η εξέλιξη των κοινωνικών κινημάτων δε θα σταματήσει εδώ. Ίσως ότι είδαμε μέχρι τώρα να μην ήταν παρά ο πρώτος σπινθήρας. Ίσως και το ίδιο το ξεκίνημα, του τι θα επακολουθήσει, να μην το έχουμε ακόμα δει.

Προς το παρόν την αντίδραση ακολουθεί η σιωπή. Το ένα εκατομμύριο διαδηλωτές επιστρέφει στα σπίτια του, όχι μόνο λόγω των προβοκατόρων, αλλά και λόγω της ασαφούς πολιτικής πρότασης που ακόμα επικρατεί. Αν είναι όμως χρήσιμο να αναζητήσουμε τις όποιες αιτίες αυτών των μεγάλων  διαλλειμάτων, τότε πρέπει να αναφερθούμε στα προβλήματα του αριστερισμού. Και δεν έχει να κάνει πια μόνο με την πολυδιάσπαση της αριστεράς, ούτε με την ενσωμάτωση των πολιτικών φορέων της στο σύστημα. Το πρόβλημα είναι βαθύτερο και ουσιαστικά πολύ απλό. Αν δεν ξεπεράσουμε την κοινωνική διάσπαση που προκαλεί ο κοινωνικός καταμερισμός της εργασίας, τότε θα είναι αδύνατο να ξεπεράσουμε και την υποτέλεια σε ηγέτες, γκουρού και σε κάθε περίπτωση καταπιεστές. Ο νέος, καλύτερος κόσμος δε μπορεί παρά να μας περιλαμβάνει όλους. Και εκεί νομίζω βρίσκεται ένα πολύ βασικό σημείο που έχει άμεση σχέση με την άμεση δημοκρατία και την αταξική κοινωνία. Δε χρειαζόμαστε ηγέτες και καθοδηγητές. Δε χρειαζόμαστε προφήτες και μεσσίες. Χρειαζόμαστε να κατακτήσουμε τη γνώση που δημιούργησε και συσσώρευσε η ανθρωπότητα στην ιστορία της μέχρι σήμερα, χρειαζόμαστε λογική και θάρρος, λογική στην κρίση και θάρρος στο όνειρο αυτού του καλύτερου κόσμου.

Και το πιο σημαντικό και ειρωνικό στις μέρες μας, είναι ότι για πρώτη φορά αυτός ο καλύτερος κόσμος είναι απόλυτα εφικτός. Όχι σαν ένας ψυχαναγκαστικά καταναλωτικός παράδεισος που αποκαλύπτεται σαν κόλαση, αλλά σαν μια κοινωνία πραγματικής αφθονίας για όλες τις ανάγκες του ανθρώπου. Χωρίς τη μισθωτή δουλεία και εκμετάλλευση, χωρίς την ανάγκη της ιδιοκτησίας, χωρίς το φόβο του αύριο. Κι όλα αυτά δεν τα λένε τρελοί και ονειροβάτες, τα αποδεικνύουν, αν ψάξει κανείς προσεχτικά, οι μελέτες των ίδιων των ιδρυμάτων της εξουσίας. Μια μικρή έρευνα σε στατιστικά στοιχεία του ίδιου του ΟΗΕ, αρκεί για να πειστεί κανείς ότι η φτώχια και η εξαθλίωση, οι πόλεμοι που γίνονται και ίσως ενταθούν για τους φυσικούς πόρους, όλη αυτή η φρίκη, είναι όχι απλά ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας όπως πάντα ήταν, αλλά στις μέρες μας είναι και τελείως παράλογη και αδικαιολόγητη. Η γη μπορεί να παρέχει τα πάντα σε πολλαπλάσιο πληθυσμό από τον σημερινό. Ο μόνος λόγος που η καπιταλιστική βαρβαρότητα συνεχίζεται και εντείνεται είναι ότι η ολιγαρχία του πλούτου γνωρίζει ότι σήμερα με ελάχιστες ώρες δημιουργικής απασχόλησης την ημέρα, η κοινωνία μπορεί να παρέχει όλα τα απαραίτητα αγαθά στα μέλη της και μάλιστα με αξιοπρέπεια. Αυτό θα σημαίνει όμως ελεύθερο χρόνο, ελεύθερος χρόνος σημαίνει δημιουργικότητα και γνώση και αυτά δε σημαίνουν παρά ελευθερία. Ο πόλεμος δεν είναι οικονομικός  αλλά καθαρά πολιτικός. Το ζητούμενο για την εξουσία δεν είναι πλέον η συσσώρευση πλούτου, αφού αυτή έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί, αλλά η υπερσυσσώρευση εξουσίας. Με άλλα λόγια, θέλουν να τελειώνουν με τις κοινωνίες. Ο στόχος τους πλέον δεν είναι οι κατώτερες κοινωνικές τάξεις, αλλά η ίδια η έννοια της κοινωνίας. Ο απόλυτος φασισμός που ονειρεύεται ο σκληρός πυρήνας του σύγχρονου, παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού θα εντυπωσίαζε σίγουρα ακόμα και τον ίδιο τον Γκέμπελς.

Όμως οι φυσικοί νόμοι του σύμπαντος ισχύουν ακόμη. Εκεί που υπάρχει δράση, υπάρχει αντίδραση. Εκεί που υπάρχει καταστολή, υπάρχει αντίσταση και απέναντι στον απόλυτο φασισμό, ορθώνεται στις μέρες μας ένα παγκόσμιο αντικαπιταλιστικό κίνημα των λαών που ονειρεύεται έναν ελεύθερο, αταξικό, αμεσοδημοκρατικό κόσμο. Αν πριν μόλις πέντε χρόνια έλεγε κανείς ότι θα βλέπαμε απεργίες κι εξεγέρσεις σε Λονδίνο, Βρυξέλλες ή Νέα Υόρκη, όλοι θα γελούσαν μαζί του. Σήμερα αυτό έχει ήδη ξεκινήσει. Τα κοινωνικά κινήματα στην Αφρική και την Ασία και φυσικά στην ελπιδοφόρα Λατινική Αμερική σε συνδυασμό με τα κινήματα που διαμορφώνουν την ταυτότητά τους σε Ευρώπη και Βόρεια Αμερική, αλλά πολύ περισσότερο η σύνδεση αυτών σε ένα παγκόσμιο κίνημα αντίστασης και ανατροπής του καπιταλισμού, είναι γεγονός. Η επιτυχία αυτού του παγκόσμιου κινήματος εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από έναν βασικό παράγοντα: κατά πόσο θα καταφέρει να αναπτυχθεί και να παραμείνει ανεξάρτητο και βαθιά λαϊκό ή θα χειραγωγηθεί από τις δεξιές και αριστερές αποχρώσεις του εξουσιαστικού συστήματος.

Ότι και να συμβεί όμως στο άμεσο μέλλον το γεγονός παραμένει ότι η συλλογική μνήμη της ανθρωπότητας θυμήθηκε σήμερα αυτό που ήξερε πάντα και που η εξουσία έκανε ότι μπορούσε για να την κάνει να το ξεχάσει: ο δρόμος προς την απελευθέρωση, την ευημερία, την ευτυχία και την ελευθερία, ο δρόμος που θα βγάλει την ανθρωπότητα από τη βάρβαρη προϊστορία που ακόμα διανύει και θα την οδηγήσει  στην πραγματική της ιστορία, είναι ο δρόμος προς την άμεση δημοκρατία και την αταξική κοινωνία.

__________________________________________

·        * Συμβολή στη συνάντηση που έγινε στις 6/12/2011 στο Αμβούργο της Γερμανίας από το Journal Social History Online και το Rosa Luxemburg Foundation, με θέμα: Ελλάδα: Κρίση, Διαδηλώσεις, Προοπτικές στην οποία  πήραν μέρος οι  Karl Heinz Roth, Θόδωρος Παρασκευόπουλος, Δημήτρης Λάμπος και Γρηγόρης Κριτίδης.

·        ** Ο Δημήτρης Λάμπος είναι οικονομολόγος, (ΒΑ και MSc in International Economics)